หน้าที่จับกุมผู้กระทำผิดเป็นของพนักงานฝ่ายปกครอง หรือ เจ้าหน้าที่ตำรวจ แต่ในบางครั้งที่เหตุการณ์คับขัน ไม่มีเจ้าหน้าที่อยู่ใกล้ๆ คนธรรมดาจะทำอย่างไรดี ช่วยกันจับได้หรือไม่ และในสถานการณ์ไหน คนที่พบเห็นเหตุการณ์สามารถช่วยจับกุมได้หรือไม่
พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ หมายถึง เจ้าพนักงานซึ่งกฎหมายให้มีอำนาจและหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน ให้รวมทั้งพัศดี เจ้าพนักงานกรมสรรพสามิต กรม ศุลกากร กรมเจ้าท่า พนักงานตรวจคนเข้าเมือง และเจ้าพนักงานอื่น ๆ เมื่อทำการอันเกี่ยวกับการจับกุมปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมาย ซึ่งตนมีหน้าที่ต้องจับกุมหรือปราบปราม
กรณีที่ประชาชนทั่วไปสามารถช่วยจับกุมผู้กระทำผิดได้ มี 3 กรณี
- เมื่อเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือเจ้าหน้าที่ตำรวจ ร้องขอให้ช่วยจับ และ ต้องเป็นคดีที่ “มีหมายจับอยู่แล้ว” เท่านั้น
- เมื่อประชาชนเป็นนายประกันผู้ต้องหาหรือจำเลยที่ได้หลบหนีประกัน หรือจะหลบหนีประกัน โดยเฉพาะเมื่อไม่สามารถจะขอความช่วยเหลือจากเจ้าพนักงานให้จับกุมได้ทันท่วงที
- เมื่อพบเห็นการกระทำผิดต่อหน้า เฉพาะความผิดประเภทที่กฎหมายระบุไว้ ดังนี้
- ประทุษร้ายต่อพระบรมราชตระกูล
- ขบถภายในพระราชอาณาจักร
- ขบถภายนอกพระราชอาณาจักร
- ความผิดต่อทางพระราชไมตรีกับต่างประเทศ
- ทำอันตรายแก่ธงหรือเครื่องหมายของต่างประเทศ
- ความผิดต่อเจ้าพนักงาน
- ความผิดฐานหลบหนีจากที่คุมขัง
- ความผิดต่อศาสนา
- การก่อการจลาจล
- กระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน
- ปลอมแปลงเงินตรา
- ข่มขืนกระทำชำเรา
- ประทุษร้ายแก่ชีวิต
- ประทุษร้ายแก่ร่างกาย
- ความผิดฐานกระทำให้เสื่อมเสียอิสรภาพ
- ลักทรัพย์
- วิ่งราว ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ และโจรสลัด
- กรรโชก ความผิดเหล่านี้ถือเป็นความผิดซึ่งหน้าซึ่งราษฎรมีอำนาจจับได้โดยไม่ต้องมีหมาย
ถึงอย่างไรก็ดี แม้จะสามารถช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ในการจับกุมได้ แต่ก็ต้องไปลืมความปลอดภัยของตนเองและคนรอบข้าง รวมถึงไม่ทำเกินกว่าเหตุด้วย
อ้างอิง: ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
