อาวุธปืน คือ อาวุธทุกชนิดที่ใช้ส่งเครื่องกระสุนปืน โดยวิธีระเบิดหรือกำลังดันของแก๊สหรืออัดลม หรือเครื่องกลไก ที่ต้องอาศัยพลังงานและส่วนหนึ่งส่วนใดของอาวุธ ซึ่งรัฐมนตรีเห็นว่าสำคัญและระบุไว้ในกฎกระทรวง

เครื่องกระสุนปืน คือ กระสุนโดด/ปราย/แตก ลูกระเบิด ตอร์ปิโด ทุ่นระเบิกและจรวด ทั้งชนิด ที่มีหรือไม่มีกรดแก๊ส เชื้อเพลิง เชื้อโรค ไอพิษ หมอก/ควัน/กระสุน/ตอร์ปิโด/ทุ่นระบิดและจรวด ที่มีคุณสมบัติคล้ายคลึงกัน หรือเครื่อง/สิ่งสำหรับอัด/ทำ/ใช้ประกอบเครื่องกระสุนปืน

ปืนต้องถูกกฎหมาย ใบอนุญาตปืนออกให้ใคร ?

• ใบอนุญาตให้ครอบครอง/ใช้ปืนและเครื่องกระสุนปืน —> ออกให้บุคคลเพื่อใช้ “ป้องกันตัวหรือทรัพย์สินการกีฬา,ยิงสัตว์
• ใบอนุญาตเก็บปืน —> ออกให้สำหรับปืนที่ชำรุดจนใช้ยิงไม่ได้, ปืนล่าสมัย, ปืนที่ได้รับรางวัลจากการแข่งขันยิงปืนในทางราชการ (ห้ามยิง/ห้ามมีเครื่องกระสุนปืน)

กำหนดวันหมดอายุใบอนุญาต (มาตรา 23)

1. ใบอนุญาตให้ทำดินปืนมีควันสำหรับใช้เองและบุคคลที่ได้รับอนุญาตให้ครอบครองและใช้ปืนที่ใช้ดินปืนมีควัน : มีกำหนดอายุตลอดเวลาที่บุคคลมีใบอนุญาตให้ครอบครองและใช้ปืน
2. ใบอนุญาตให้ซื้อ : มีกำหนดอายุ 6 เดือนนับแต่วันออก
3. ใบอนุญาตให้ครอบครองและใช้ปืนและเครื่องกระสุนปืน : มีกำหนดอายุตลอดเวลาที่ผู้รับอนุญาตเป็นเจ้าของปืน
4. ใบอนุญาตให้ครอบครองและใช้ปืนและเครื่องกระสุนปืนชั่วคราว : มีกำหนดอายุ 6 เดือนนับแต่วันออก
5. ใบอนุญาตให้สั่ง/นำเข้า : มีกำหนดอายุ 1 ปีนับแต่วันออก
6. ใบอนุญาตให้ครอบครองปืนเพื่อเก็บ : มีกำหนดอายุตลอดเวลาที่ผู้รับใบอนุญาตมีปืนไว้เพื่อเก็บ
7. ใบอนุญาตให้ครอบครองปืนติดตัว : มีกำหนดอายุ 1 ปีนับแต่วันออก

บุคคลที่ ห้าม ครอบครอง/ใช้ปืนและเครื่องกระสุนปืน

1. บุคคลที่ต้องโทษจำคุกในความผิดอาญา (ยกเว้น กรณีทำผิดเพราะจำเป็น/ป้องกัน/ถูกยั่วโมโห)ได้แก่
   – มาตรา 97-111 หมวดการกำหนดโทษและการทำงานบริการสังคม ครอบคลุมหลักเกณฑ์สำคัญเรื่อง การลดโทษ (มาตรา 97-98), การรอการลงโทษ (มาตรา 99), การทำงานบริการสังคมแทนค่าปรับ (มาตรา 100-104), การกักขังแทนค่าปรับ (มาตรา 105-106), และ การลดโทษกักขัง (มาตรา 107-111) ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่ศาลใช้ประกอบการลงโทษ
   – มาตรา 120 คือบทบัญญัติที่ลงโทษผู้ที่คบคิดกับคนของรัฐต่างประเทศ เพื่อกระทำการรบ หรือทำสิ่งที่เป็นปรปักษ์ต่อรัฐไทย มีโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ 10 ถึง 20 ปี เป็นความผิดร้ายแรงเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร
   – มาตรา 177-183 ว่าด้วยการเบิกความเท็จ ฟ้องเท็จ และการทำพยานหลักฐานเท็จต่อศาลหรือเจ้าพนักงาน
   – มาตรา 249-250 เกี่ยวข้องกับ ความผิดฐานปลอมแปลงตราแผ่นดินและพระปรมาภิไธย
   – มาตรา 293-303 หมวดความผิดต่อชีวิตและร่างกาย โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับการช่วย/ยุยงให้ผู้อื่นฆ่าตัวตาย (ม. 293), การชุลมุนต่อสู้ (ม. 294), การทำร้ายร่างกาย (ม. 295-298), ความผิดฐานกระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตราย (ม. 299-300) และความผิดเกี่ยวกับการทำแท้ง (ม. 301-303)
   – มาตรา 244-257 ความผิดเกี่ยวกับการปลอมเงินตรา แสตมป์ และตั๋วเงิน โดยเน้นหนักที่การปลอม, แปลง, มีไว้เพื่อนำออกใช้, หรือใช้ของปลอม ซึ่งธนบัตร เงินตรา แสตมป์รัฐบาล หรือตั๋วเงิน
2. บุคคลที่ต้องโทษจำคุกในความผิด
   – ตาม พ.ร.บ. อาวุธปืนฯ พ.ศ. 2477 มาตรา 11, 22, 29, 33
   – ตาม พ.ร.บ. อาวุธปืนฯ พ.ศ. 2490 มาตรา 7, 24, 33, 38
3. บุคคลที่ต้องโทษจำคุกตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป ในระหว่าง 5 ปีนับย้อนไปจากวันที่ยื่นคำขอในความผิดตามข้อ 1 หรือข้อ 2 *ยกเว้น ความผิดที่กระทำโดยประมาทหรือลหุโทษ (ความผิดเล็กๆ น้อยๆ)
4. บุคคลที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ (เด็กและเยาวชนที่อายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์)*
5. บุคคลที่สภาพร่างกายพิการหรือทุพพลภาพ จนไม่สามารถจะใช้อาวุธปืนได้ *ยกเว้น ครอบครองเพื่อเก็บ (ปืนชำรุด, ล่าสมัย, ได้รางวัลจากการแข่งขันยิงปืนจากทางราชการ)
6. บุคคลไร้ความสามารถ/เสมือนไร้ความสามารถ/วิกลจริต/จิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ
7. บุคคลที่ไม่มีอาชีพและรายได้
8. บุคคลที่ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง
9. บุคคลที่มีความประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง และอาจกระทบกระเทือนต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน
10. บุคคลที่มีชื่อในทะเบียนบ้านและมีถิ่นที่อยู่ประจำในท้องที่ที่ขออนุญาตน้อยกว่า 6 เดือน

มีปืน พกปืน ใช้ปืน ฝ่าฝืนมีโทษแค่ไหน ?

1. ปืนเถื่อน : ครอบครอง/ใช้ปืน โดยไม่มีใบอนุญาตจากนายทะเบียนท้องที่และตีทะเบียน ที่ตัวลำกล้อง (เช่น ปืนไม่มีใบอนุญาต ปืนไทยประดิษฐ์ ปืนปากกา) จำคุกตั้งแต่ 1 – 10 ปี และปรับตั้งแต่ 2,000 – 20,000 บาท
2. ปืนผิดมือ : ปืนที่มีใบอนุญาต แต่ผู้ที่ครอบครอง/ใช้ ไม่ได้รับอนุญาตให้ครอบครอง (เช่น ชื่อในทะเบียนผู้ได้รับอนุญาตคือพ่อ แต่ลูกนำไปใช้) จำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
3. ปืนไม่มีใบอนุญาตพกพา : พกพาปืน โดยไม่มีใบอนุญาตพกพา จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
4. ครอบครอง/ใช้เครื่องกระสุนปืน ไม่ตรงกับขนาดปืนที่มีใบอนุญาต : มีเครื่องกระสุนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับอนุญาต จำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
5. ทำ ซื้อ สั่ง หรือนำเข้าปืนหรือเครื่องกระสุนปืน โดยไม่มีใบอนุญาต จำคุกตั้งแต่ 1 – 10 ปี และปรับ 2,000 – 20,000 บาท
6. พกปืนไปในทางสาธารณะ (มาตรา 8 ทวิ วรรค 1) : พกพาปืนไปในเมือง หมู่บ้าน หรือทางสาธารณะ โดยไม่มีใบอนุญาตให้พกพาปืนติดตัว เช่น พกปืนไว้ในรถในลักษณะที่สามารถหยิบฉวยมาใช้ได้ทันที, ใช้เหน็บเอว,วางไว้ข้างๆ ตัว เป็นต้น จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ **ยกเว้น เมื่อมีเหตุจำเป็นและเร่งด่วน ตามสมควรแก่พฤติการณ์
7. พกปืนไปในงานรื่นเริง (มาตรา 8 ทวิ วรรค 2) : พกพาปืนไปโดยเปิดเผย หรือไปในที่ที่มีกลุ่มคนจำนวนมากในงานนมัสการ งานรื่นเริง งานมหรสพ หรืออื่นๆ จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
   ** ทำผิดทั้ง ข้อ 6 และข้อ 7 (มาตรา 8 ทวิ วรรค 1 และวรรค 2) จำคุกตั้งแต่ 6 เดือน ถึง 5 ปี และปรับ 1,000 – 10,000 บาท
8. ยิงปืนในเมืองหมู่บ้าน : ยิงปืนที่ใช้ดินระเบิด โดยไม่มีเหตุจำเป็น ในเมือง หมู่บ้าน หรือชุมชน : จำคุกไม่เกิน 10 วัน หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

**เหตุจำเป็น คือ การป้องกันผลกระทบต่อสิทธิ ชีวิต และทรัพย์สิน เช่น ยิงขึ้นฟ้า/ลงดิน/ใส่กำแพงเพื่อขู่โจรที่กำลังแอบเข้ามาในบ้าน ยิงเพื่อป้องกันตัว เป็นต้น

อ้างอิง
1. พ.ร.บ. อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490
2. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 376