“ฟ้องผี” คืออะไร กฎหมายให้ฟ้องคนตายได้จริงหรือไม่ หลายคนอาจจะนึกถึงเรื่องลึกลับ หรือคิดว่าต้องไปฟ้องร้องอะไรกับคนที่เสียชีวิตไปแล้ว ฟังดูเหมือนเรื่องน่ากลัวแต่ในความเป็นจริงแล้ว คำว่า “ฟ้องผี” ไม่ได้เกี่ยวกับเรื่องผีเลย คำนี้เป็นเพียง ภาษาชาวบ้านที่ใช้เรียกกันในทางปฏิบัติ ซึ่งในทางกฎหมายจริง ๆ แล้ว หมายถึง การยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอให้ศาลแต่งตั้ง “ผู้จัดการมรดก”
ทำไมต้อง “ฟ้องผี”
ลองนึกภาพสถานการณ์ เมื่อมีบุคคลเสียชีวิต ทรัพย์สินทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นบ้าน ที่ดิน รถ หรือทรัพย์สินอื่น ๆ จะตกเป็นของทายาทโดยธรรม
ตามกฎหมาย หรือผู้รับพินัยกรรมโดยอัตโนมัติ แต่ปัญหาคือ แม้ทรัพย์สินจะตกเป็นของทายาทหรือผู้รับพินัยกรรมแล้ว แต่การโอนกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นเอง ทายาทต้องดำเนินการเพื่อเปลี่ยนชื่อในเอกสารราชการนั้น ๆ เช่น
โฉนดที่ดิน ยังเป็นชื่อของผู้ตายอยู่ ผลก็คือ ทายาทยังไม่ใช่ผู้มีกรรมสิทธิ์ ยังไม่สามารถนำที่ดินไปขาย จำนอง หรือทำนิติกรรมใด ๆ ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย จึงจำเป็นต้องมีขั้นตอน ทางกฎหมายเพื่อจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตให้เรียบร้อย
แล้วกรณีไหนถึงต้อง “ฟ้องผี”
การรับมรดกของทายาทโดยธรรม กรณีที่ไม่มีผู้รับพินัยกรรม มีหลายกรณีถ้าทายาททุกคนตกลงกันได้ ก็สามารถไปดำเนินการ แบ่งมรดกและโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมายได้เลย แต่ในหลายครอบครัวอาจเกิดปัญหา เช่น การจัดการมรดกถูกปล่อยปะละเลย ความรู้ขั้นตอนกฎหมาย ทายาทบางคนไม่ให้ความร่วมมือ ทายาทอยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ทายาทมีข้อพิพาทกันเรื่องการแบ่งมรดก ในกรณีแบบนี้ต้องใช้กระบวนการทางกฎหมาย โดยทายาทคนใดคนหนึ่ง สามารถยื่นคำร้องต่อศาล เพื่อให้ศาลมีคำสั่งแต่งตั้ง “ผู้จัดการมรดก”
ผู้จัดการมรดกทำหน้าที่อะไร
เมื่อศาลมีคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดกแล้ว บุคคลนั้นจะมีอำนาจตามกฎหมายในการรวบรวมทรัพย์สินของผู้ตายจัดการแบ่งมรดก และดำเนินการโอนทรัพย์สิน เช่น นำคำสั่งศาลไปยื่นที่สำนักงานที่ดิน เพื่อเปลี่ยนชื่อในโฉนดที่ดิน จากผู้ตายมาเป็นชื่อของทายาท ซึ่งขั้นตอนนี้เองที่คนทั่วไปเรียกว่า “การฟ้องผี” และถ้าปล่อยให้เวลาผ่านไป มรดกที่ดินถูกทิ้งไว้โดยไม่จัดการ จะเกิดอะไรขึ้น ?
หลายครอบครัวปล่อยที่ดินไว้เป็นสิบ ๆ ปี โดยที่ชื่อยังเป็นของผู้ตายอยู่ ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น เช่น ทายาทไม่สามารถใช้ประโยชน์จากที่ดินได้เต็มที่ เกิดความขัดแย้งในหมู่ทายาทรุ่นต่อ ๆ ไป เอกสารสำคัญสูญหายหรือในบางกรณีอาจเกิดปัญหา การถูกบุคคลอื่นเข้ามาครอบครองปรปักษ์อย่างเปิดเผยดังนั้น การจัดการมรดกให้เรียบร้อยตั้งแต่ต้น จึงเป็นเรื่องสำคัญมาก
สรุปง่าย ๆ “ฟ้องผี” ไม่ใช่การฟ้องร้องคดีอาญา และไม่ได้ฟ้องผีจริง ๆ แต่เป็นเพียงคำเรียกของประชาชน สำหรับกระบวนการทางกฎหมายที่เรียกว่า “การยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อแต่งตั้งผู้จัดการมรดก” เพื่อให้สามารถจัดการทรัพย์สินของผู้ตาย และโอนทรัพย์สินไปยังทายาทได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย กฎหมายจึงไม่ได้ให้ฟ้องคนตาย เพราะเรื่องแปลกประหลาด แต่เพราะ จำเป็นต้องมีคนมาจัดการทรัพย์สินที่ผู้ตายทิ้งไว้ ให้เกิดความชัดเจนและเป็นธรรมกับทายาททุกคน
อ้างอิง : ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะ 4 วิธีจัดการและปันทรัพย์มรดก
