เรามักได้ยินกันบ่อย ๆ ว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจจับกุมผู้ร้ายได้ “โดยละม่อม” ชวนให้สงสัยว่า คำนี้แปลว่าอะไร ความหมายของคำและสำนวนนี้ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานฯ ให้ความหมายของคำว่า “ละม่อม” ไว้ 2 ความหมาย คือ
- ความหมายที่ 1 สุภาพ, อ่อนโยน, (ใช้แก่กิริยาอาการที่เรียบร้อย งดงาม ไม่ขัดเขิน ไม่กระด้าง), มักใช้เข้าคู่กับคำ ละมุน ละมุนละม่อม หมายความว่า อ่อนโยน นิ่มนวล
- ความหมายที่ 2 คือ โดยไม่มีการขัดขืน (ใช้สำหรับการจับกุม) เช่น ตำรวจจับผู้ร้ายได้โดยละม่อม
หลักใหญ่ใจความก็มีเท่านี้จริง ๆ นั่นคือการที่เจ้าหน้าที่ตำรวจจับผู้ร้ายได้โดยละม่อม คุณตำรวจไม่ได้รับความช่วยเหลือจาก “คุณละม่อม” แต่อย่างใด แต่หมายถึงการจับกุมที่เกิดขึ้นโดยผู้ร้ายไม่ขัดขืน ไม่เกิดความรุนแรง หรือการขัดขวางการจับกุมนั่นเอง
แล้วเมื่อถูกจับกุม จะยังมีสิทธิอะไรบ้าง?
หลายคนอาจเข้าใจว่า เมื่อถูกจับหรือถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดแล้ว จะไม่มีสิทธิอะไรเหลืออยู่เลย แต่ในความเป็นจริงแล้ว กฎหมายยังคงคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาไว้ หลายประการ วันนี้เราจะมาสรุปให้เข้าใจง่ายๆ เมื่อถูกจับกุม…อย่างแรก ผู้ต้องหามีสิทธิ รู้ว่าตนถูกกล่าวหาเรื่องอะไร
พนักงานสอบสวนต้องแจ้งข้อกล่าวหาให้ชัดเจน
ต่อมา ผู้ต้องหามีสิทธิ ให้การหรือไม่ให้การก็ได้ กฎหมายไม่บังคับให้ใครต้องให้การปรักปรำตัวเอง อีกสิทธิสำคัญคือ มีสิทธิพบทนายความและปรึกษาทนายได้ และสามารถให้ทนายอยู่ร่วมในการสอบสวนได้ หากไม่มีทนาย ผู้ต้องหายังสามารถ ขอให้รัฐจัดหาทนายให้ได้
นอกจากนี้ ผู้ต้องหายังมีสิทธิ แจ้งญาติหรือบุคคลที่ไว้วางใจให้ทราบว่าตนถูกควบคุมตัวรวมถึงมีสิทธิพบญาติ ได้รับการรักษาพยาบาล
เมื่อเจ็บป่วยตามมาตรฐานวิชาชีพโดยไม่เลือกปฏิบัติ และเหมาะสม ไม่ถูกข่มขู่ บังคับ หรือทำร้าย
ในขั้นตอนสอบสวน มีสิทธิอะไรบ้าง?
ผู้ต้องหายังมีสิทธิ อ่านคำให้การก่อนลงลายมือชื่อ หากไม่ตรงกับที่พูด สามารถ ขอแก้ไขได้ และยังมีสิทธิ ขอสำเนาบันทึกคำให้การ ที่สำคัญ ผู้ต้องหามีสิทธิ ยื่นคำร้องขอปล่อยชั่วคราว หรือการประกันตัว และมีสิทธิ ต่อสู้คดีอย่างเต็มที่ตามกระบวนการยุติธรรม ดังนั้น แม้ว่าบุคคลจะตกเป็นผู้ต้องหาในคดีอาญาแต่ก็ยังคงมีสิทธิตามกฎหมายที่ต้องได้รับการคุ้มครอง เพราะหลักการสำคัญของกระบวนการยุติธรรม คือ ทุกคนต้องได้รับความเป็นธรรม และ “ถือว่ายังเป็นผู้บริสุทธิ์” จนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุดว่ากระทำความผิด
