บ้านของเรา ใครจะเข้ามาก็ได้ใช่หรือเปล่า? หรือถ้าวันหนึ่งมีตำรวจมาขอค้นบ้าน เขาทำได้เลยไหม หรือว่าต้องมีอะไรบางอย่างก่อน? คำตอบทั้งหมดอยู่ในคำกฎหมายคำนี้กับคำว่า “ที่รโหฐาน” ถ้าแปลแบบภาษาง่าย ๆ คือ “สถานที่ส่วนตัว ที่คนทั่วไปไม่มีสิทธิ์เข้าไปได้” เช่น บ้านของเรา คอนโด ห้องพักโรงแรม หรือแม้แต่พื้นที่ในรั้วบ้าน เป็นต้นเพราะมันเป็น “พื้นที่ส่วนตัว” กฎหมายจึงให้ความคุ้มครองเป็นพิเศษ
ตามกฎหมายแล้ว “ที่รโหฐาน” หมายความถึง ที่ต่าง ๆ ซึ่งมิใช่ที่สาธารณสถาน (สาธารณสถาน คือ สถานที่ใด ๆ ที่ประชาชนมีความชอบธรรมที่จะเข้าไปได้ โดยไม่จำต้องขออนุญาต หรือเป็นที่ที่เปิดให้คนทั่วไปเข้าไปใช้บริการได้ ไม่ว่าจะเสียค่าผ่านทางหรือไม่ก็ตาม เช่น สวนสาธารณะ, วัด, ตลาด, สถานีรถไฟ, ร้านอาหาร ซึ่งตรงข้ามกับ (“ที่รโหฐาน”)
ตัวอย่างที่รโหฐาน
- บ้านหรือที่อยู่อาศัย : บ้านพักส่วนตัว, คอนโด,อพาร์ตเมนต์, ห้องเช่า, ห้องพักในโรงแรม
- พื้นที่ส่วนบุคคลที่ล้อมรั้ว : สวนข้างบ้าน, สวนส่วนตัวที่ไม่อนุญาตให้คนทั่วไปเดินผ่าน
- ที่ทำงาน/สถานที่ธุรกิจปิด : ห้องทำงานส่วนตัว, สำนักงานในเวลานอกทำการ, โรงงานที่ปิดล็อก
- ยานพาหนะส่วนตัว : รถยนต์ส่วนตัวที่ไม่ได้เปิดเป็นสาธารณะ
ในกรณีที่ เจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจจะเข้ามา “ค้น” หรือ “จับ” ในที่รโหฐาน จะต้องมี หมายศาล ก่อน ไม่ใช่อยากเข้าก็เข้าได้เลย แต่! มีข้อยกเว้นนะ กฎหมายก็ไม่ได้ปิดตายขนาดนั้น มีบางกรณีที่เจ้าหน้าที่สามารถเข้าไปได้ทันที หากเป็น “เหตุฉุกเฉิน” เช่น
- เมื่อได้ยินเสียงร้องให้ช่วยจากข้างในที่รโหฐานนั้น
- เห็นว่ามีเหตุร้ายเกิดขึ้น
- หรือ มีคนร้ายหนีเข้าไปซ่อนตัวอยู่ในที่รโหฐานนั้น
เรื่องเวลายังมีผลอีกด้วย โดยหลักแล้ว การค้นในที่รโหฐาน ต้องทำใน “เวลากลางวัน” (ระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและตก) แต่ถ้าจำเป็นจริง ๆ เช่น
- เป็นเหตุฉุกเฉิน/จำเป็นพิเศษ (เช่น มีเสียงร้าย, ไล่จับคนร้าย)
- หรือหากเริ่มค้นตอนกลางวันแต่ไม่เสร็จ สามารถค้นต่อเนื่อง ไปในเวลากลางคืนได้
อ้างอิง
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
